Ekvivalenter og eksempler på norsk
Av Ángel Velázquez
Språk er fullt av fargerike uttrykk, og dyr spiller en stor rolle i mange av dem. I dette innlegget skal vi se nærmere på noen av de mest brukte spanske uttrykkene med dyr, hva de betyr, og hvordan (eller om) de kan oversettes til norsk.
Noen uttrykk har direkte ekvivalenter, mens andre må forklares – og nettopp det gjør dem ekstra interessante!
Oversikt over uttrykk
Her er en praktisk oversikt over uttrykkene, dyrene de inneholder og deres norske ekvivalenter:
| Spansk uttrykk | Dyr | Norsk ekvivalent |
| A caballo regalado no le mires el diente | Caballo | En gitt hest ser man ikke i munnen |
| A otro perro con ese hueso | Perro | «Ikke prøv å lure meg» |
| A perro flaco todo son pulgas | Perro | Ulykker kommer sjelden alene |
| Aunque la mona se vista de seda, mona se queda | Mono | En apekatt i silke er fortsatt en apekatt |
| Buscarle tres pies al gato | Gato | «Lage problemer der det ikke finnes noen» |
| Como el perro y el gato | Perro/Gato | Som hund og katt |
| Como sardinas en lata | Sardinas | Tett som sild i tønne |
| Como un pulpo en un garaje | Pulpo | «Som en fisk på land» |
| Cría cuervos y te sacarán los ojos | Cuervos | Den du gir brød, biter deg i hånden |
| Dar gato por liebre | Gato/Liebre | «Lure noen» |
| De noche, todos los gatos son pardos | Gatos | Om natten er alle katter grå |
| Dormir la mona | Mono | Sove ut rusen |
| Estar al loro | Loro | Ha ørene på stilk |
| Haber gato encerrado | Gato | Det er noe rart på gang |
| Hacer la cobra | Cobra | «Bli avvist (kyss)» |
| Matar dos pájaros de un tiro | Pájaros | Slå to fluer i én smekk |
| Más vale pájaro en mano que ciento volando | Pájaro | En fugl i hånden er bedre enn ti på taket |
| Meterse en la boca del lobo | Lobo | Gå rett i løvens gap |
| Perro ladrador, poco mordedor | Perro | Bjeffende hunder biter ikke |
| Ser la oveja negra | Oveja | Være det svarte fåret |
Uttrykk forklart med eksempler
Nedenfor finner du et utvalg av uttrykk med forklaringer og eksempler både på spansk og norsk.
1. A caballo regalado no le mires el diente
Betydning: Man skal ikke kritisere noe man får gratis.
Norsk: En gitt hest ser man ikke i munnen
Eksempel:
ES: — Esta chaqueta está pasada de moda. — ¡A caballo regalado no le mires el diente!
NO: — Denne jakken er gammeldags. — En gitt hest ser man ikke i munnen!
2. A otro perro con ese hueso
Betydning: Man tror ikke på det noen sier.
Norsk: Ikke prøv å lure meg
Eksempel:
ES: — Gané un millón en internet. — ¡A otro perro con ese hueso!
NO: — Jeg vant en million på nettet. — Ikke prøv å lure meg!
3. Como el perro y el gato
Betydning: To personer som alltid krangler.
Norsk: Som hund og katt
Eksempel:
ES: Se llevan como el perro y el gato.
NO: De er som hund og katt.
4. Como sardinas en lata
Betydning: Veldig trangt, mange mennesker på liten plass.
Norsk: Tett som sild i tønne
Eksempel:
ES: Íbamos como sardinas en lata en el metro.
NO: Vi sto tett som sild i tønne på T-banen.
5. Cría cuervos y te sacarán los ojos
Betydning: Noen du hjelper kan ende med å skade deg.
Norsk: Den du gir brød, biter deg i hånden
Eksempel:
ES: Le ayudé y luego me traicionó.
NO: Jeg hjalp ham, og så sviktet han meg.
6. Matar dos pájaros de un tiro
Betydning: Oppnå to ting samtidig.
Norsk: Slå to fluer i én smekk
Eksempel:
ES: Así matamos dos pájaros de un tiro.
NO: Da slår vi to fluer i én smekk.
7. Haber gato encerrado
Betydning: Noe virker mistenkelig.
Norsk: Det er noe rart på gang
Eksempel:
ES: Aquí hay gato encerrado.
NO: Her er det noe som ikke stemmer.
8. Por la boca muere el pez
Betydning: Man kan få problemer av å snakke for mye.
Norsk: Av munnen fanges fisken
Eksempel:
ES: Contó demasiado.
NO: Han sa for mye.
9. Ser la oveja negra
Betydning: Den som skiller seg negativt ut i en familie eller gruppe.
Norsk: Det svarte fåret
Eksempel:
ES: Siempre fue la oveja negra.
NO: Han var alltid det svarte fåret.
10. Sentirse como pez en el agua
Betydning: Føle seg helt komfortabel.
Norsk: Trives som fisken i vannet
Eksempel:
ES: Se siente como pez en el agua en fiestas.
NO: Hun trives som fisken i vannet på fester.
Avslutning
Dyreuttrykk viser hvor kreativt språk kan være – og hvor likt vi mennesker tenker på tvers av kulturer. Mange av de spanske uttrykkene har nesten identiske varianter på norsk, mens andre gir oss et morsomt innblikk i kulturelle forskjeller.